28 listopada 1627 roku na redzie gdańskiego portu doszło do bitwy morskiej pomiędzy flotą polską a szwedzką, która do historii przeszła jako Bitwa pod Oliwą

Bitwa pod Oliwą była pierwszą, a w zasadzie jedyną bitwą morską polskiej floty w wojnie polsko – szwedzkiej 1626-29 o ujście Wisły. Dowódcą polskiej floty był w tamtym okresie doświadczony admirał Wilhelm Appelman. Niestety z powodu choroby musiał oddać dowództwo. Królewscy komisarze obecni w Gdańsku wyznaczyli trzyosobowe dowództwo: admirał Arendt Dickman – dowództwo nad okrętami, kapitan Jan Storch – dowództwo nad obecną na statkach piechotą morską, kapitan Herman Witte – dowództwo nad artylerią okrętową.

Strona polska wystawiła dwie eskadry, łącznie 10 okrętów na pokładach, których było ponad 1100 żołnierzy oraz marynarzy i blisko 180 dział. Szwedzi dysponowali 6 okrętami, na pokładach których było znacznie mniej żołnierzy, około 700 oraz 140 dział. Ponadto, szwedzki dowódca, wiceadmirał Nils Stiernsköld popełnił, jeszcze przed rozpoczęciem bitwy, duży błąd. W jego flocie były same duże statki, 5 z 6 okrętów było galeonami. Natomiast polskie eskadry składały się z 5 okrętów każda: 2 galeonów i 3 mniejszych jednostek – pinas lub nieco większych, fleut. Nie od dziś wiadomo, że mieszane eskadry są znacznie efektywniejsze w działaniu czego dowodem np. Bitwa pod Oliwą.

Bitwę rozpoczęło starcie pomiędzy szwedzkim okrętem admiralskim „Tigernem” a polskim „Świętym Jerzym”. Po salwie burtowej Polacy rozpoczęli abordaż i dzięki pomocy „Panny Wodnej”, która w trakcie abordażu ostrzelała tylny kasztel „Tigerna”, zdobyli szwedzki okręt. Bardziej zacięta była walka z drugą grupą szwedzkich okrętów w której znalazł się galeon „Solen”. Załoga galeonu bardzo długo broniła się przed załogą polskiego „Wodnika”. Dopiero przybycie polskiej fleuty „Biały Lew” przechyliło szalę zwycięstwa na polską stronę. Po wdarciu się Polaków na pokład szwedzkiego okrętu jego dowództwa wysadził okręt. Zdecydowana większość walczących uratowała się przeskakując na pokład „Wodnika”. Cztery pozostałe szwedzkie okręty zbiegły na pełne morze, zaś eskadry polskie powróciły – ze zdobytym „Tigernem” do swojej bazy w Twierdzy Wisłoujście.

Po zakończeniu bitwy od zbłąkanej artyleryjskiej kuli zginął admirał Arendt Dickman. Bitwa pod Oliwą była nieszczęśliwa również dla wiceadmirała Nilsa Stiernskölda, który wzięty do niewoli na „Tigernie”, zmarł na skutek odniesionych ran. Mieszczanie gdańscy pochowali obu admirałów z honorami w Bazylice Mariackiej.

Stefan Płużański

Zdjęcie: Obraz Battle of Oliwa 1627

Źródło zdjęcia: Wikimedia Commons – public domain.

Leave a Comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

*