Polskie ochotniczki w Brygadach Międzynarodowych

Polskie ochotniczki walczące w wojnie domowej w Hiszpanii zostały w tym kraju zapamiętane jako antyfaszystki ratujące ludzkie życie. Ich dokładna liczba jest trudna do oszacowania, ponieważ występowały jako obywatelki różnych państw. Z pewnością było ich ponad sto. Służyły głównie w różnych służbach medycznych Brygad Międzynarodowych. Pochodziły z bardzo różnorodnych środowisk. Ich losy nie doczekały się […]

Noc, która się nie kończy – czyli amerykańskie obozy koncentracyjne

Początkowa fala przemocy, podczas której aresztowano tysiące ludzi dziennie, zakończyła się po pierwszych miesiącach. Z Estadio Nacional, a także z pobliskiego Estadio Chile więźniów usunięto na dobre przed końcem listopada. Jednak dla innych koszmar trwał nadal – stopniowo wykształcał się system długoterminowego przetrzymywania i torturowania ludzi. W dotychczasowych obiektach improwizowano lub budowano od nowa bardziej […]

Milicja Obywatelska – geneza

W 2019 roku polska Policja hucznie obchodzi setną rocznicę jej utworzenia, tym samym nawiązując do Policji Państwowej, istniejącej od 1919 roku. O ile większość akceptuje i odwołuje się do historii Policji Państwowej, funkcjonującej w okresie międzywojennym, o tyle większość chce zapomnieć o istniejącej w latach 1944-1989 Milicji Obywatelskiej, która jest pewnego rodzaju czarnym charakterem, w […]

Wizjonerzy Wielkiej Serbii: działalność Vojislava Šešelja i Serbskiej Partii Radykalnej (1981-2019)

Gdy w kwietniu ubiegłego roku, w postępowaniu odwoławczym od wyroku  Międzynarodowego Trybunału Karnego dla byłej Jugosławii uznano Vojislava Šešelja winnym zbrodni przeciwko ludzkości, historia zdawała się zatoczyć koło: wyroki skazujące wyznaczyły zarówno początek jak i schyłek politycznej kariery Vojvody. Na czym polega wyjątkowość środowiska Šešelja? Narodowym radykałom uprawiającym otwarcie szowinistyczną retorykę udało się zbliżyć do […]

Minęło dokładnie 70 lat, a winni zbrodni nie zostali ukarani

17 lipca 1949 roku, dokładnie 70 lat temu, w elbląskich zakładach, w hali o długości ponad dwustu metrów wybuchł pożar. Rozpoczął on  represje niewinnie oskarżonych przez bezpiekę. Około tysiąc osób było prześladowanych przez ubeków, ponad dwieście poddano brutalnemu śledztwu, trzydzieści jeden posłuszne władzy sądy skazały na śmierć lub wieloletnie więzienie, a dwie straciły życie. Te […]

Plan Marshalla – historia zakończona ekonomicznym i politycznym sukcesem czy współczesna „mitologia”?

3 kwietnia to dzień, w którym w 1948 roku wraz z uchwaloną w Kongresie USA ustawą rozpoczął się jeden z najbardziej spektakularnych programów pomocy gospodarczej w dziejach nowożytnego świata. Tego dnia oficjalnie zainaugurowano Plan Marshalla, którego nazwa pochodzi od jego pomysłodawcy, Georga Marshalla, ówczesnego sekretarza stanu USA. Łączna kwota, jaką Stany Zjednoczone przekazały krajom europejskim […]

Ambasador Francji kontra stalinowski minister. Stawką było życie Jeana Bastarda

Étienne Rolland Dennery – ambasador Francji w Polsce o karze śmierci Jeana Bastarda dowiedział się z Trybuny Ludu, która ukazała się tydzień po procesie w Gdańsku w dniu 28 lutego 1952 roku. Natomiast o tym, że Najwyższy Sąd Wojskowy utrzymał wyrok w mocy, stalinowski minister przekazał mu  po trzech miesiącach, oczywiście zgodnie z decyzją Bolesława […]

Ucieczka z socjalistycznego raju

Kraje dobrobytu i wiecznego szczęścia, krainy mlekiem i miodem płynące. Przodownicy w walce o pokój i postęp. Tu w przeciwieństwie do zgniłego, imperialistycznego Zachodu jednostka jest szczęśliwa. Można rzec: prawdziwy raj na ziemi. Pomimo tego znaleźli się szaleńcy, którzy postanowili porzucić socjalistyczną utopię. Kim byli? Jak uciekali i jakie były tego konsekwencje? Po II wojnie […]

Zero – najważniejsza liczba Zimnej Wojny

Zero nie ma dobrej opinii. Oznacza nicość, bezwartościowość, bywa zniewagą, kojarzy się z odliczaniem do końca, po którym nastąpi jakiś koszmar, bądź zgoła apokalipsa. 3, 2, 1, ZERO. W czasie Zimnej Wojny takie odliczanie miało miejsce nieraz. Ale nigdy nie doszło do zera. Było natomiast inne Zero, które zaważyło na jej losach, tak często dzisiaj […]

Werner Heisenberg – dylematy uczonego w czasach totalitaryzmu

XX wiek był okresem niespotykanego wcześniej w historii ludzkości naukowego i technologicznego postępu, który zrodził dla ludzkości szanse I zagrożenia. Jednym z nich była możliwość budowy broni jądrowej, zdolnej zniszczyć cywilizację. Za sprawą totalitaryzmów poprzedniego stulecia uczeni stanęli wobec niespotykanych wcześniej moralnych dylematów. Jednym z gigantów nauki, którego prace miały decydujące znaczenie dla rewolucji w […]