Strach i nadzieja. Reakcje ludności cywilnej na sowiecką inwazję

Wydarzenia z niedzieli 17 września 1939 roku mimo upływu tylu lat po dziś dzień budzą wiele emocji. Zwykle jednak procesy, które rozpoczęły się tego dnia rozpatrujemy w kategoriach wielkiej polityki i wojskowości. Jednak jak wszystko w historii 17 września miał też swoją „ludzką” stronę. Warto przyjrzeć się, zatem temu jak na wkroczenia Armii Czerwonej w […]

Realizm polityczny Brygady Świętokrzyskiej

Historia Brygady Świętokrzyskiej to jeden z niewielu przykładów realizmu politycznego zastosowanego przez polskie elity polityczne w czasie okupacji niemieckiej w II Wojnie Światowej. Realizmu politycznego będącego częścią ukształtowanej wiele lat przed wojną tradycji polskiej myśli narodowej. Myśl tą w skrócie można opisać cytatem Romana Dmowskiego: “Polityka realna nie uznaje zasadniczo złych lub dobrych, niewłaściwych lub właściwych środków […]

Dobry żołnierz to żywy żołnierz – o medycynie wojskowej słów kilka

Historia ludzkości nierozerwalnie związana jest z wojną. Człowiek od zawsze udoskonalał sposoby na zabicie innych. Wiązało się to z postępem medycyny, która próbowała, z różnym skutkiem, uratować ofiary coraz bardziej śmiercionośnych wynalazków. Przez wieki trwania wojen zmienił się charakter ran, miejsce ich występowania, a przede wszystkim śmiertelność.  Ta ostatnia zaczęła maleć szczególnie w II poł. […]

Plan Marshalla – historia zakończona ekonomicznym i politycznym sukcesem czy współczesna „mitologia”?

3 kwietnia to dzień, w którym w 1948 roku wraz z uchwaloną w Kongresie USA ustawą rozpoczął się jeden z najbardziej spektakularnych programów pomocy gospodarczej w dziejach nowożytnego świata. Tego dnia oficjalnie zainaugurowano Plan Marshalla, którego nazwa pochodzi od jego pomysłodawcy, Georga Marshalla, ówczesnego sekretarza stanu USA. Łączna kwota, jaką Stany Zjednoczone przekazały krajom europejskim […]

Geneza Policji Państwowej

Kilka miesięcy temu, obchodziliśmy 100. rocznicę odzyskania przez Polskę niepodległości. Wraz z odzyskaniem niepodległości młode państwo polskie, musiało uporać się z wieloma problemami, począwszy od walki o granice, po stworzenie nowego sytemu prawnego, co z kolei wiązało się z utworzeniem formacji, która miała strzec porządku publicznego na ziemiach polskich. Efektem tych działań było powołanie do […]

Kariera agenta Cicero

Rok 1944 był przełomowy dla losów II wojny światowej. To wówczas alianci otworzyli we Francji drugi front, odciążając tym samym Armię Czerwoną w walkach z hitlerowskimi Niemcami na wschodzie. Od momentu desantu w Normandii w dniu 6 czerwca 1944 roku, klęska III Rzeszy była już tylko kwestią czasu. Zachowanie w tajemnicy miejsca i terminu desantu […]

Werner Heisenberg – dylematy uczonego w czasach totalitaryzmu

XX wiek był okresem niespotykanego wcześniej w historii ludzkości naukowego i technologicznego postępu, który zrodził dla ludzkości szanse I zagrożenia. Jednym z nich była możliwość budowy broni jądrowej, zdolnej zniszczyć cywilizację. Za sprawą totalitaryzmów poprzedniego stulecia uczeni stanęli wobec niespotykanych wcześniej moralnych dylematów. Jednym z gigantów nauki, którego prace miały decydujące znaczenie dla rewolucji w […]

Ofiara stalinizmu – historia pewnego kolejarza

II wojna światowa i jej finał nie przyniosła Polakom oczekiwanej wolności. Władzę w Polsce przejęli komuniści całkowicie podporządkowani Związkowi Radzieckiemu. Rozpoczął się komunistyczny terror. Sądy, w których orzekali podporządkowani Partii sędziowie, orzekały na podstawie Dekretu z 13 czerwca 1946 r. o przestępstwach szczególnie niebezpiecznych w okresie odbudowy Państwa. Jedną z ofiar nowego systemu był Wiktor […]

Bitwa pod Kurskiem – wojska pancerne i ich wpływ na przebieg bitwy

Bitwa pod Kurskiem stanowiła bardzo ważny etap w drodze do rozstrzygnięcia ogółu walk na froncie wschodnim jak i całej wojny. W wyniku starcia inicjatywa strategiczna nieodwracalnie znajdowała się po stronie Armii Czerwonej. Bitwa miała wpływ nie tylko na front wschodni, lecz również na inne teatry działań wojennych, takie jak chociażby front śródziemnomorski. Niemiecka porażka osłabiła […]

Listy z niewoli sowieckiej (1940-1941)

,,Droga Trudziu ja Bogu dzięki dalej cieszę się zdrowiem, chociaż muszę ciężko pracować przy biciu kamieni, a w dodatku stale tu zimno i śniegi padają, oraz życie skąpe. (…) Nie martw się o mnie, może Bóg da, że jakoś wytrzymam i szczęśliwie powrócę do Was.” Tymi słowami plut. Edward Baranowski opisywał swej żonie życie i […]