Działalność polityczna Romana Dmowskiego

Roman Dmowski to niewątpliwie postać wybitna i równie kontrowersyjna. Dla jednych wybitny polityk, dla innych nacjonalista kojarzony tylko z antysemityzmem. Jednakże niezależnie od tego, co sądzi się na temat jego ideologii jest to postać, której dokonania warto znać. Zwłaszcza w związku ze zbliżającą się rocznicą urodzin. Zacznijmy od początku…

Roman Dmowski urodził się 9 sierpnia w 1864 roku w Kamionku, w ubogiej rodzinie drobnoszlacheckiej. Jako siedemnastolatek założył tajną organizację uczniowską pod nazwą „Strażnica”. Zadaniem tej organizacji był przede wszystkim opór przed rusyfikacją. We wrześniu 1886 roku wstąpił na wydział fizyczno-matematyczny Cesarskiego Uniwersytetu Warszawskiego. Po czterech latach studiów otrzymał tytuł kandydata nauk przyrodniczych po złożeniu rozprawy naukowej pt. „Studyja nad wymoczkami. Przyczynek do morfologii wymoczków włoskowatych”.

Roman Dmowski  Zdj. Wikimedia Commons
Roman Dmowski
Zdj. Wikimedia Commons

Już będąc studentem pierwszego roku dołączył do ZET-u, czyli Związku Młodzieży Polskiej- tajnej organizacji utworzonej przez Zygmunta Balickiego w styczniu 1887 roku. „Zetowcy” najbardziej godni zaufani byli przyjmowani do Ligii Polskiej. Dmowski dołączył do niej w grudniu 1889 roku. Około 1890 roku rozpoczął współpracę z tygodnikiem Głos, gdzie poznał Jana Ludwika Popławskiego, równie wybitnego twórcę ideologii narodowo-demokratycznej. W 1893 roku w Królestwie powstała z inicjatywy Dmowskiego Liga Narodowa, czyli ponadzaborowe ugrupowanie narodowodemokratyczne. Liga była organizacją elitarną. Swym działaniem obejmowała Królestwo Polskie, Litwę, Ukrainę, zabór pruski, Galicję oraz emigrację.

Dmowski był też organizatorem pierwszej po powstaniu styczniowym manifestacji ulicznej, mającej uczcić setną rocznicę Konstytucji 3-go maja. Za przynależność do organizacji w 1893 został skazany na zesłanie do Mitawy. Po dwóch latach uciekł do Lwowa, gdzie objął redakcję dwutygodnika „Przegląd Wszechpolski” oraz współtworzył Stronnictwo Narodowo-Demokratyczne. W 1901 roku wrócił do kraju i zamieszkał w Krakowie.

W 1903 roku wydał książkę „Myśli nowoczesnego Polaka”. Przez wielu uważana za arcydzieło polskiej myśli politycznej. Książka ta w przeważnej części drukowana była w „Przeglądzie Wszechpolskim”, gdzie ukazała się w szeregu artykułów w 1902 roku. Dmowski pisał wówczas pod pseudonimem R. Skrzycki. „Myśli…”stanowią wykładnię społecznych i politycznych założeń ruchu narodowego. Według Dmowskiego naród to „żywy organizm społeczny, mający swą na podstawie rasowej i historycznej rozwiniętą odrębność duchową, swą kulturę, swe potrzeby i interesy”. Odzyskanie niepodległości jest „jedynie etapem, poza którym praca i walka trwa dalej, posiłkując się nowymi narzędziami, nową bronią. Jednostka tu nie występuje jako walcząca o wolność jedynie- głównym jej celem jest rozszerzenie zakresu narodowego życia, pomnożenia materialnego i duchowego dobra narodu.” Dmowski określił charakter ruchu narodowodemokratycznego, przedstawił swoją wizję patriotyzmu opartą na nadrzędności interesu narodowego.

Co ciekawe, w czasach PRL-u wydawanie „Myśli” było zakazane przez cenzurę. Ukazywały się one głównie na emigracji.

Dmowski w tym okresie wiele podróżował. Był we wszystkich liczących się w polityce międzynarodowej krajach Europy. Nawiązywał polityczne kontakty, uczył się języków obcych.

W roku 1904 wybuchła wojna japońsko- rosyjska, co miało również odbicie na polskiej scenie politycznej. Wiele polskich ugrupowań starało się wyzyskać ten fakt dla realizacji niepodległościowego programu. Dmowski również udał się do Japonii, by przeciwdziałać planom wysłanników Polskiej Partii Socjalistycznej- w tym też Józefowi Piłsudskiemu. PPS z Piłsudskim na czele chciał pozyskać rząd japoński dla planu wybuchu kolejnego powstania w Polsce. Dmowski uważał, iż powstanie w obecnej sytuacji niezwykle drogo kosztowałoby Polskę, a Japonii nic nie przyniosło. Tam też spotkał się z Piłsudskim. Spotkanie tych dwóch silnych osobowości trwało 9 godzin. Politycy mieli ze sobą mnóstwo wspólnych tematów, jednak całkowicie odmienne zdanie na temat dróg odzyskania niepodległości. Na koniec Dmowski powiedział Piłsudskiemu: „Oczerniać was tu nie będę, ale będę wam przeszkadzał”.

One Comment

  1. Martyna88

    Bohater!

Leave a Comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

*