Narodziny protestanckiego Rzymu. Historia Genewy pod rządami Jana Kalwina

„Zanim Kalwin nastał w tym mieście, piło się tu dobre wino” tak o francuskim teologu mowili nieprzychylni mu mieszkańcy Genewy. Rzeczywiście, dwa razy próbował Kalwin wpływać na to, co piją, jak się modlą i jak spędzają czas wolni obywatele tego szwajcarskiego państwa-miasta. Wszystko po to, aby w jego mniemaniu poprowadzić lud Genewy do zbawienia. Za […]

 Tajemnice przemyskich karmelitów

Kto zapragnął spocząć w habicie zakonnika i jak pewien karmelita odmówił ucałowania stopy tatarskiego wodza. Co przedstawia makabryczny fresk z kościelnej zakrystii? A co kryją kościelne krypty jednego z piękniejszych kościołów Przemyśla… Fundatorem kościoła i klasztoru karmelitów bosych w Przemyślu był starosta przemyski Marcin Krasicki, który na ten cel wykupił parcele przyległe do murów miejskich […]

Konfederacja warszawska jako przejaw Polskiej tolerancji

Rzeczpospolita był jedynym państwem w ówczesnej Europie, w którym schronienie mogli znaleźć wszyscy ci, którzy odważyli się zmienić swoje wyznanie. Polscy protestanci walczyli przeszło cztery dekady o przywilej, który zapewniłby wolność wyznania. Kiedy w końcu udało się przeforsować akt, który przeszedł do historii jako konfederacja warszawska, polski protestantyzm stracił swoją siłę polityczną i w XVII […]

Poeta z przymusu. Muzyk kapeli królewskiej przewodnikiem po Warszawie

Wiele napisano przewodników po Warszawie, ale przede wszystkim takich, w których znaleźć możemy opisy najwspanialszych zabytków miasta. Czy istnieje wiele tych, które opisują tylko miasto nam współczesne, bez zwracania większej uwagi na historię? Chyba niewiele. Trzeba przyznać, że koncepcja wydaje się kusząca. Muzyk poetą Okazuje się, że dzieje Warszawy miały już autora, który stworzył przewodnik […]

Uwarunkowania rozwoju reformacji w Polsce w XVI-XVIII w.

,,Państwo bez stosów”,  ,,Azyl dla heretyków” – takie określenia często przychodzą na myśl, gdy mówimy o Rzeczpospolitej doby rozwoju reformacji. Słynna polska tolerancja rodziła się właśnie wraz z tym ogólnoeuropejskim ruchem religijnym. Jakie były warunki jego rozwoju w naszym kraju i jaką spuściznę po sobie zostawił? Minęło zaledwie kilkanaście miesięcy od okrutnej rzezi w noc […]

Co usprawiedliwia człowieka? Argumentacja antykatolicka w Kupcu Mikołaja Reja

W szkole średniej każdy poznał nazwisko Mikołaja Reja. Nikt jednak nie kojarzy go jako tego, który porzucił katolicyzm i przeszedł na protestantyzm. Jego dzieła są przepełnione kalwińskimi zasadami wiary. Oto jedno z nich. Wiek XVI przyniósł wielkie zmiany tak w Polsce, jak i w Europie; ponadto poszerzyły się ludzkie horyzonty, zarówno w dosłownym, jak i […]

Warszawa przed potopem szwedzkim

Wiek XVII przepełniony był wojnami, wszelkimi wystąpieniami; był niezwykle burzliwy i chaotyczny dla całej Rzeczypospolitej. Szczególnie dotkliwy był potop szwedzki, trwający aż pięć lat, podczas którego dobra polskie zostały ograbione i wywiezione do Szwecji lub zniszczone. Jak wyglądała Warszawa przed potopem? Panowanie Jana Kazimierza nie wyróżnia się wśród współczesnych badaczy niczym specyficznym spośród panowań innych […]

Relikwia Domu Sabaudzkiego – Całun Turyński w XV-XVIII w.

Całun Turyński znajdował się w posiadaniu rodu de Charny przez około 100 lat. Do końca nie wiadomo, jak wszedł w ręce tej rodziny. Czy miało to związek z nieokreślonym bliżej pokrewieństwem Geoffreya de Charny, ze spalonym na stosie w 1314 roku, preceptorem Normandii, członkiem zakonu templariuszy, Geoffroy’em de Charnay? Czy też może Całun stanowił posag […]

Wesoły nam dzień dziś nastał… czyli słów kilka o staropolskiej Wielkanocy

Po kościele rozchodzi się śpiew wydobywający się z gardeł wiernych: Bóg wszechmogący/ Wstał z martwy żaducy,/ Chwalmy jego z weselim,/ Toć nam wszem Pismo wieli./ Kyrieleison. Oto rozpoczyna się Wielkanoc AD 1608 – najważniejsze święto chrześcijan. Zobaczmy, jak obchodzili je nasi przodkowie. Rynek krakowski dawno nie widział takiego tłumu. Odświętnie ubrana gawiedź zebrana na placu […]

Ideał Nauczyciela – na podstawie rozważań Szymona Marcjusza z Pilzna

  Jaki powinien być polski nauczyciel według XVI-wiecznych humanistów? Jakie cechy powinny go charakteryzować? Wskazana była osobowość łagodna czy gniewna? Jaki wygląd niezaprzeczalnie posiadać musiał renesansowy wychowawca? Doskonały profesor winien być wieku sędziwego, czy może młodym również należało dać szansę? Na powyższe pytania starał się odpowiedzieć Szymon Marycjusz z Pilzna m.in. w swojej pracy pt. […]