Sarmatikon

Artykuły historyczne Kultura Nowożytność Sarmatikon Społeczeństwo

W poszukiwaniu śladów po Braciach Polskich w Białymstoku

Tak, jak kolejne miasta zachodnioeuropejskie koniecznie chciały posiadać na swoim terenie ślady antycznych oppidów, tak wiele miejscowości w Polsce przyznawało się do tego, że w ich granicach funkcjonował niegdyś zbór, albo przynajmniej grobowiec antytrynitariuszy. W pęd ten włączył się także Białystok. Arianie od dawna cieszą się bardzo dużym zainteresowaniem. Jedna […]

Artykuły historyczne Nowożytność Sarmatikon Społeczeństwo

Staropolskie małżeństwo – ślub i wesele

W epoce staropolskiej wszelkie ceremoniały rodzinne miały bardzo niepowtarzalny przebieg i były charakterystyczne tylko dla strefy kulturowej i kręgu religijnego, do którego należała Rzeczpospolita Obojga Narodów. Charakter taki miała również jedna z najdonioślejszych chyba uroczystość w życiu każdego mieszkańca Polski czy Wielkiego Księstwa Litewskiego, czyli zaślubiny a także następujące po […]

Artykuły historyczne Biografie Nowożytność Sarmatikon

Zygmunt III Waza – Fanatyk, bo nie oddał syna

Gdyby zorganizować dzisiaj plebiscyt pt. „Jakim przydomkiem opatrzyć Zygmunta III?”, do rundy finałowej zakwalifikowałyby się chyba dwie propozycje: Zygmunt Marnotrawca Szans oraz Zygmunt Fanatyk Religijny. Oba są równie absurdalne, co popularne, jednak w tym tekście zajmę się dekompozycją tego drugiego. Nadawanie przydomków władcom to praktyka odpowiadająca raczej średniowieczu niż czasom […]

Artykuły historyczne Biografie Nowożytność Sarmatikon

Zygmunt III Waza – artysta na polskim tronie

Król Zygmunt III na przestrzeni wieków wzbudzał wiele kontrowersji. Opinia części historyków o tym monarsze jest fatalna. Zarzuca mu się, że był agentem Watykanu czy Szwecji, obwinia za rokosz sandomierski, wypomina niewykorzystanie kampanii moskiewskiej; przytacza się, że chciał sprzedać Habsburgom tron wawelski w zamian za koronę szwedzką, wreszcie wini za […]

Artykuły historyczne Nowożytność Sarmatikon Sztuka wojenna

Wojny i wojskowość w czasach Stefana Batorego cz. 1

Stefan Batory zasiadł na tronie Rzeczpospolitej w 1575 roku i od razu dał się poznać jako król-wojownik. Zmusiła go do tego sytuacja, ponieważ po elekcji nie wszyscy uznali jego władzę, i tak na przykład uznania go za władcę Rzeczpospolitej odmawiał Gdańsk, czyli jedno z najpotężniejszych miast Rzeczpospolitej Obojga Narodów. Ponadto […]

Artykuły historyczne Nowożytność Polityka Sarmatikon Sztuka wojenna

Hodów – zwycięstwo w cieniu propagandy

Od paru lat 11 czerwca różne portale popularyzujące historię Polski z dumą przypominają: 11 CZERWCA 1694 ROKU ODBYŁA SIĘ BITWA POD HODOWEM, W KTÓREJ 400 HUSARZY POWSTRZYMAŁO 40 TYS. TATARÓW. STARCIE TO NAZYWANE JEST POLSKIMI TERMOPILAMI. Faktycznie, starcie pod Hodowem w ciągu ostatnich lat dorobiło się statusu kultowego i regularnie […]

Artykuły historyczne Kultura Nowożytność Sarmatikon Społeczeństwo

Kuchnia i zwyczaje biesiadne szlachty polskiej w XVII wieku

Tradycja witania gości otwartymi ramionami, trunkami i zastawionym stołem nie jest w Polsce nowa. Uczty cenione były już od czasów średniowiecznych. Stawały się okazją nie tylko do zakosztowania przyjemności stołu, ale i zademonstrowania swojej zamożności, koligacji rodzinnych i sąsiedzkich oraz przerwania monotonii dnia codziennego. Pisano wtedy o ucztach „wesół nikt […]

Artykuły historyczne Nowożytność Polityka Sarmatikon

Co oznaczała mnogość narzędzi do realizowania idei liberum veto?

Koncyliacyjność to postawa mająca na celu osiągnięcie pojednania. W przypadku zagadnienia parlamentaryzmu w państwie polsko-litewskim moglibyśmy koncyliację określić jako narzędzie (albo raczej warunek) do podejmowania decyzji. Zasada ta nastawiona jest na uzyskanie konsensusu bądź przynajmniej kompromisu w obliczu niezgodności[1]. Wymaga od stron elastyczności i otwartości, które wydają się być antytezą […]

Artykuły historyczne Nowożytność Ogólne Sarmatikon

Kozacy – geneza i zwyczaje

W historii Rzeczypospolitej Obojga Narodów Kozacy mieli niebagatelne znaczenie. Historia Kozaczyzny, bardzo krwawa i burzliwa, jest jednak frapująca i pokazuje jak koczownicy, a następnie brać o charakterze wojskowym, stała się czynnikiem oddziałującym na szerszą politykę, a w końcu nawet czynnikiem państwowotwórczym. Jaka była jednak geneza Kozaków? Skąd się wywodzili? Jaki […]

Artykuły historyczne Nowożytność Polityka Sarmatikon Sztuka wojenna

Wojna trzydziestoletnia – wojna Ferdynanda II

15 lutego 1637 roku zmarł cesarz rzymski, król Niemiec, Ferdynand II Habsburg. Władca ten nie jest dziś powszechnie znaną postacią – przynajmniej w naszym kraju. Najdobitniej niech świadczy o tym fakt, że nie doczekał się w języku polskim żadnej biografii – nawet jej tłumaczenia. Fanatycznie religijny (przynajmniej zdaniem anglojęzycznych historyków[1]), […]