Polowanie na czarownice

Powszechnie uważa się, że nagonka na czarownice zakończyła się kilkaset lat temu. Tymczasem jako ostatnią ofiarę polowań na wiedźmy w Europie można potraktować Helen Duncan, szkocką spirytystkę oraz medium, która żyła w pierwszej połowie XX w. Pochodziła z robotniczej rodziny, ale do historii przeszła jako znana persona w szkockim i angielskim światku spirytystów. Przez 30 […]

Narodziny protestanckiego Rzymu. Historia Genewy pod rządami Jana Kalwina

„Zanim Kalwin nastał w tym mieście, piło się tu dobre wino” tak o francuskim teologu mowili nieprzychylni mu mieszkańcy Genewy. Rzeczywiście, dwa razy próbował Kalwin wpływać na to, co piją, jak się modlą i jak spędzają czas wolni obywatele tego szwajcarskiego państwa-miasta. Wszystko po to, aby w jego mniemaniu poprowadzić lud Genewy do zbawienia. Za […]

 Tajemnice przemyskich karmelitów

Kto zapragnął spocząć w habicie zakonnika i jak pewien karmelita odmówił ucałowania stopy tatarskiego wodza. Co przedstawia makabryczny fresk z kościelnej zakrystii? A co kryją kościelne krypty jednego z piękniejszych kościołów Przemyśla… Fundatorem kościoła i klasztoru karmelitów bosych w Przemyślu był starosta przemyski Marcin Krasicki, który na ten cel wykupił parcele przyległe do murów miejskich […]

Uwarunkowania rozwoju reformacji w Polsce w XVI-XVIII w.

,,Państwo bez stosów”,  ,,Azyl dla heretyków” – takie określenia często przychodzą na myśl, gdy mówimy o Rzeczpospolitej doby rozwoju reformacji. Słynna polska tolerancja rodziła się właśnie wraz z tym ogólnoeuropejskim ruchem religijnym. Jakie były warunki jego rozwoju w naszym kraju i jaką spuściznę po sobie zostawił? Minęło zaledwie kilkanaście miesięcy od okrutnej rzezi w noc […]

Co usprawiedliwia człowieka? Argumentacja antykatolicka w Kupcu Mikołaja Reja

W szkole średniej każdy poznał nazwisko Mikołaja Reja. Nikt jednak nie kojarzy go jako tego, który porzucił katolicyzm i przeszedł na protestantyzm. Jego dzieła są przepełnione kalwińskimi zasadami wiary. Oto jedno z nich. Wiek XVI przyniósł wielkie zmiany tak w Polsce, jak i w Europie; ponadto poszerzyły się ludzkie horyzonty, zarówno w dosłownym, jak i […]

Stan włościański. Czyli jaki był los chłopów w dawnej Polsce

Jednym z najbardziej przekoloryzowanych (a właściwie to malowanym w ciemnych barwach) obrazów w popularnej historii jest obraz wielowiekowej niewoli chłopskiej – w naszym kraju bardzo żywy. Jest on tak wbity w głowy Polaków, że do okresu funkcjonowania tu gospodarki folwarczno-pańszczyźnianej bardzo często używamy wielu odniesień nawet w naszych codziennych rozmowach (pracujesz jak chłop pańszczyźniany, ktoś […]

Warszawa przed potopem szwedzkim

Wiek XVII przepełniony był wojnami, wszelkimi wystąpieniami; był niezwykle burzliwy i chaotyczny dla całej Rzeczypospolitej. Szczególnie dotkliwy był potop szwedzki, trwający aż pięć lat, podczas którego dobra polskie zostały ograbione i wywiezione do Szwecji lub zniszczone. Jak wyglądała Warszawa przed potopem? Panowanie Jana Kazimierza nie wyróżnia się wśród współczesnych badaczy niczym specyficznym spośród panowań innych […]

Życie człowieka w XVII i XVIII-wiecznej Rzeczypospolitej

Życie biologiczne człowieka w cywilizacji rolniczej było często związane z głodem. Gospodarka nie potrafiła wyprodukować wystarczającej ilości pożywienia, tak aby ten problem przestał być istotny. Taką sytuację demografowie określają mianem modelu „starego ładu”, w którym „los” zwykłych ludzi zależny był od wojen, klęsk żywiołowych czy zarazy. W latach urodzaju ich liczba wzrastała, z kolei w […]

Staropolskie małżeństwo – nim odbył się ślub

Umowy majątkowe nie były jedyną prawną formalnością, którą rodziny narzeczonych musiały uregulować nim zaślubiny się odbyły. W przeciągu setek lat historii Polski wypracowano rozwiązania, które w sposób szczegółowy określały także wiele innych uwarunkowań małżeństwa w epoce nowożytnej, takich jak kryterium doboru odpowiedniego partnera małżeńskiego w zależności od stanu społecznego czy ograniczenia swobody zawierania tego związku. […]

Cudzoziemcy piszący o Polsce w czasach Jana III Sobieskiego

Rzeczpospolita niemal zawsze budziła zainteresowanie cudzoziemców. W dobie nowożytnej stała się jeszcze bardziej rozpoznawalna, a co za tym idzie, stała się atrakcyjnym zakątkiem dla obcokrajowców, którzy chętnie do niej podróżowali, a nieraz decydowali się nawet tutaj osiedlić. Artykuł opowiada o dwóch osobach, które swój pobyt w Polsce postanowiły zrelacjonować, a także uzupełnić o swoje obserwacje […]