Tag: Sarmatikon

Artykuły historyczne Nowożytność Polityka Sarmatikon Sztuka wojenna

Flota wojenna króla Zygmunta III Wazy | część 1

Morskie przewagi hetmana Chodkiewicza Po laniu jakie w 1605 roku sprawił Szwedom hetman Jan Karol Chodkiewicz pod Kircholmem, wydawało się, że odzyskanie całych Inflant jest tylko kwestią czasu. Niestety wieczny brak pieniędzy na żołd dla wojska sprawił, że jedynym skutkiem bitwy, która rozsławiła imię Chodkiewicza na świecie, był rozejm mający […]

Artykuły historyczne Nowożytność Polityka Sarmatikon Sztuka wojenna

Wyprawa na Moskwę 1663-1664 – Kampania ostatniej szansy

Pośród przyczyn upadku Rzeczypospolitej Obojga Narodów częstokroć pojawia się argument o wojnach, jakie dotknęły nasz kraj w XVII wieku. Państwo polsko-litewskie w latach 1600-1699 pozostawało w stanie permanentnych konfliktów zbrojnych ze Szwecją, Kozakami, Tatarami, Turcją oraz Moskwą. Teatrem wojny pozostawało najczęściej terytorium Rzeczypospolitej, co skutkowało ogromnymi zniszczeniami, spadkiem populacji, kryzysem […]

Artykuły historyczne Nowożytność Sarmatikon Sztuka wojenna

Bitwa pod Prostkami 1656 roku

Bitwa pod Prostkami odbyła się 8 października 1656 roku podczas trwania potopu szwedzkiego, w trakcie kampanii hetmana polnego litewskiego Wincentego Gosiewskiego, którą uważa się za największą operacje przeprowadzoną przez wojska Rzeczypospolitej w trakcie konfliktu z Prusami Książęcymi[1]. Tło historyczne Do samej bitwy doszło niedługo po tym, jak wojska szwedzko-brandenburskie opuściły […]

Artykuły historyczne Biografie Nowożytność Sarmatikon Slider

Sarmacka dama: Barbara Sanguszkowa i Izabela Branicka

Sarmacka dama. Co kryje się pod tym określeniem? Zmierzch XVII wieku wniósł do całokształtu dziedzictwa kulturowego nową epokę – oświecenie. W Rzeczypospolitej szlacheckiej był to czas salonów towarzyskich, tak bardzo powszechnych wśród magnaterii w XVIII wieku. Ten typ rozrywki powstał we Francji, a jego inspiratorami, a raczej inspiratorkami, były kobiety, które […]

Artykuły historyczne Biografie Nowożytność Sarmatikon Slider

Gnić na oczach swoich poddanych – czyli… o właścicielu Rzeszowa, Mikołaju Spytku Ligęzie

Miał ponoć żyć ponad sto lat, jak zapisano „niespożyty, fenomenalny starzec, który przeżył pięciu królów, pan możny i światły, wielki filantrop”. Mikołaj Spytek Ligęza, kasztelan i właściciel podkarpackiego Rzeszowa, większość – nielicznych zresztą – zabytków Rzeszów zawdzięcza właśnie jemu… Pozostawił po sobie ogromną fortunę i testament, w którym po śmierci […]

Artykuły historyczne Nowożytność Sarmatikon Slider Sztuka wojenna

Piechota polska XVI i XVII wieku

Wojskowość XVI i XVII wieku większości Polaków kojarzy się z niepodzielnym panowaniem „skrzydlatej” jazdy – husarii. Jest to w zupełności uzasadnione, biorąc pod uwagę tak wielkie zwycięstwa jak chociażby bitwa pod Kircholmem, Kłuszynem, czy nawet rozsławiona przez film batalia pod Wiedniem. W tym swoistym „husarskim szaleństwie”, zapomina się natomiast o […]

Artykuły historyczne Kultura Nowożytność Sarmatikon Slider Społeczeństwo

Wesoły nam dzień dziś nastał… czyli słów kilka o staropolskiej Wielkanocy

Po kościele rozchodzi się śpiew wydobywający się z gardeł wiernych: Bóg wszechmogący/ Wstał z martwy żaducy,/ Chwalmy jego z weselim,/ Toć nam wszem Pismo wieli./ Kyrieleison. Oto rozpoczyna się Wielkanoc AD 1608 – najważniejsze święto chrześcijan. Zobaczmy, jak obchodzili je nasi przodkowie. Rynek krakowski dawno nie widział takiego tłumu. Odświętnie […]

Artykuły historyczne Kultura Nowożytność Sarmatikon Slider Społeczeństwo

Staropolskie tańcowanie

Havelock Ellis, brytyjski lekarz, powiedział kiedyś, że taniec jest najwznioślejszą, najbardziej wzruszającą, najpiękniejszą ze wszystkich sztuk, bo nie jest tylko prostą interpretacją czy wyobrażeniem życia; jest samym życiem. Taniec w dawnej Polsce doskonale ilustruje te słowa. Taniec jest jednym z najstarszych wytworów ludzkiej kultury, wywodzącym się bezpośrednio z rytuałów religijnych. […]

Artykuły historyczne Nowożytność Sarmatikon Slider Sztuka wojenna

Armia Księstwa Siewierskiego

Wojskowość Pierwszej Rzeczypospolitej jest tematem dość zawiłym. Konia z  rzędem laikowi, który będzie się orientował w niuansach, jak odróżnić wojska kwarciane od powiatowych. każdy wie, że na naszą husarię nie było mocnych, tak samo gromiła szwedzkich rajtarów jak kozackich mołojców. Ale kto, gdzie i za co (a właściwie: za ile?) walczył […]

Artykuły historyczne Kultura Nowożytność Sarmatikon Slider Społeczeństwo

Walka karnawału z postem… czyli słów kilka o zapustach staropolskich

Jacek Kaczmarski śpiewał w jednej ze swych pieśni: „(…) karnawałowo-postną ucztą jak się patrzy/Uraduję bliski sercu ludek wasz żebraczy./Żeby w waszym towarzystwie pojąć prawdę całą:/Dusza moja – pragnie postu, ciało – karnawału!”. Przekonajmy się czy człowiek polskiego baroku zanuciłby za poetą Wojnę postu z karnawałem. Zima, las otulony grubą warstwą […]