Tag: Szlachta

Artykuły historyczne Nowożytność Polityka Sarmatikon Społeczeństwo

Szlachecki model prawny a postępowanie względem Braci Polskich

Janusz Tazbir wiek XVII nazwał trzecim, ostatecznym okresem „walki z arianami”. Wskazuje, że aż do 1658 roku Bracia Polscy zachowywali status prawny równy pozostałym mieszkańcom państwa, to już od początku stulecia można obserwować przypadki dyskryminacji tego wyznania na drodze formalnej[1]. Historycy badali te działania zwłaszcza w kontekście nietolerancji religijnej[2]. Ja […]

Artykuły historyczne Kultura Nowożytność Sarmatikon Społeczeństwo

Kuchnia i zwyczaje biesiadne szlachty polskiej w XVII wieku

Tradycja witania gości otwartymi ramionami, trunkami i zastawionym stołem nie jest w Polsce nowa. Uczty cenione były już od czasów średniowiecznych. Stawały się okazją nie tylko do zakosztowania przyjemności stołu, ale i zademonstrowania swojej zamożności, koligacji rodzinnych i sąsiedzkich oraz przerwania monotonii dnia codziennego. Pisano wtedy o ucztach „wesół nikt […]

Artykuły historyczne Nowożytność Polityka Sarmatikon

Co oznaczała mnogość narzędzi do realizowania idei liberum veto?

Koncyliacyjność to postawa mająca na celu osiągnięcie pojednania. W przypadku zagadnienia parlamentaryzmu w państwie polsko-litewskim moglibyśmy koncyliację określić jako narzędzie (albo raczej warunek) do podejmowania decyzji. Zasada ta nastawiona jest na uzyskanie konsensusu bądź przynajmniej kompromisu w obliczu niezgodności[1]. Wymaga od stron elastyczności i otwartości, które wydają się być antytezą […]

Ciekawostki historyczne

Czy wiesz, jak modlili się polscy włościanie?

Kto wie jakie niezwykłe różności kryją omijane karty książeczek do nabożeństwa i agend liturgicznych? Lista przedmiotów i zjawisk, które można poświęcić, jest pod tym względem nieprzeliczona. Prawdziwe cuda możemy znaleźć w tych modlitewnikach, które przykrył już kurz wieków. Oto pewna modlitwa z siedemnastego stulecia: „O Boże, któremu w mądrości doskonałej […]

Artykuły historyczne Biografie Nowożytność Sarmatikon Slider

Sarmacka dama: Barbara Sanguszkowa i Izabela Branicka

Sarmacka dama. Co kryje się pod tym określeniem? Zmierzch XVII wieku wniósł do całokształtu dziedzictwa kulturowego nową epokę – oświecenie. W Rzeczypospolitej szlacheckiej był to czas salonów towarzyskich, tak bardzo powszechnych wśród magnaterii w XVIII wieku. Ten typ rozrywki powstał we Francji, a jego inspiratorami, a raczej inspiratorkami, były kobiety, które […]

Artykuły historyczne Kultura Nowożytność Polityka Sarmatikon Slider

Konfederacja warszawska jako przejaw Polskiej tolerancji

Rzeczpospolita był jedynym państwem w ówczesnej Europie, w którym schronienie mogli znaleźć wszyscy ci, którzy odważyli się zmienić swoje wyznanie. Polscy protestanci walczyli przeszło cztery dekady o przywilej, który zapewniłby wolność wyznania. Kiedy w końcu udało się przeforsować akt, który przeszedł do historii jako konfederacja warszawska, polski protestantyzm stracił swoją […]

Aktualności Kalendarium historyczne

23 czerwca 1601 roku miała miejsce bitwa pod Kokenhausen

Było to starcie w ramach wojny polsko-szwedzkiej 1600-1611.Działania toczyły się na terenie Inflant zaraz po ogłoszeniu przez Zygmunta III Wazę inkorporacji Estonii do Rzeczypospolitej.Wojska Rzeczypospolitej oblegając Kokenhausen zostały zaatakowane przez idącą na odsiecz załodze armię szwedzką pod dowództwem Carla Gyllenhielma. Armia polsko-litewska dowodzona przez hetmana wielkiego litewskiego Krzysztofa „Pioruna” Radziwiłła […]

Artykuły historyczne Gospodarka Nowożytność Sarmatikon Slider Społeczeństwo

Stan włościański. Czyli jaki był los chłopów w dawnej Polsce

Jednym z najbardziej przekoloryzowanych (a właściwie to malowanym w ciemnych barwach) obrazów w popularnej historii jest obraz wielowiekowej niewoli chłopskiej – w naszym kraju bardzo żywy. Jest on tak wbity w głowy Polaków, że do okresu funkcjonowania tu gospodarki folwarczno-pańszczyźnianej bardzo często używamy wielu odniesień nawet w naszych codziennych rozmowach […]

Artykuły historyczne Biografie Nowożytność Sarmatikon Slider

Stanisław Stadnicki – diabeł, który mieszkał w Łańcucie

Był jednym z najgłośniejszych awanturników i postrachem w swoich łańcuckich dobrach. Obcinał nogi i ręce poddanym, palił ich żywcem, a lochy jego zamku na Łysej Górze w Łańcucie pełne były prześladowanych poddanych. Sam o sobie mawiał: mnie diabłem zowią tylko skurwysynowie, a od takich ja zelżon być nie mogę… Czarna […]

Artykuły historyczne Nowożytność Polityka Sarmatikon Slider

Polityczna aktywność szlachty koronnej w czasie elekcji Henryka Walezego i Stefana Batorego

Rok 1572 dla Rzeczpospolitej Obojga Narodów stał się rokiem przełomowym. Wraz ze śmiercią Zygmunta Augusta zakończyło się dziedziczne panowanie dynastii jagiellońskiej, a rozpoczęła się era wolnych elekcji, która trwała ponad dwa wieki. Czasy tak wielkich zmian politycznych wymagały dojrzałości od szlachty, która, w pełnym znaczeniu tego słowa, była społeczeństwem XVI-wiecznej […]