Zaskakujące odkrycie szczecińskich archeologów, czyli jeszcze więcej polskich piramid

Szczecińscy archeolodzy odkryli w okolicach Dolic (woj. zachodniopomorskie) kilkanaście monumentalnych grobowców megalitycznych, których do tej pory nie znano. Są to tzw. grobowce kujawskie, które ze względu na swój monumentalny charakter określa się także jako „polskie piramidy”.

Były to konstrukcje wznoszone w kształcie wydłużonego trójkąta i dookoła obwarowany wielkimi blokami kamiennymi, u których szerokość podstawy wynosiła od 6 do 15 m, długość sięgała nawet 150 m, zaś wysokość konstrukcji wynosiła 3 m, a pod nasypami z reguły znajdowały się pojedyncze pochówki. Wznosiła społeczność kultury pucharów lejkowatych od V do III tysiąclecia p.n.e. i według archeologów składane w tych grobowcach były osoby związane ze starszyzną plemienno-rodową. Badania, które doprowadziły do odkrycia „polskich piramid” prowadzono w ramach programu badawczo-konserwatorskiego, realizowanego w Katedrze Archeologii Uniwersytetu Szczecińskiego przez dr Matuszewską (przy współpracy z Markiem Schillerem z Dębna), który dotyczy grobowców megalitycznych na terenie Pomorza Zachodniego. Dr Matuszewska wyjaśnia, że naukowcy wykorzystali  do swoich analiz projekt ISOK (Informatyczny System Osłony Kraju). Dzięki systematycznie aktualizowanej bazie danych możliwe było wytypowanie miejsc, które warto było przebadać. Przeprowadzenie tych analiz było możliwe dzięki elementowi ISOK, którym jest System Informacji Geograficznej (ang. GIS), który służy do wprowadzania, gromadzenia, przetwarzania oraz wizualizacji danych geograficznych. Z udostępnionych danych mogą korzystać instytucje niezwiązane z zagadnieniami bezpieczeństwa w sytuacjach nagłego zagrożenia, a pozyskane w ten sposób informacje są szczególnie cenne dla archeologów, dla których badanie zalesionych obszarów jest szczególnie trudne, gdyż standardowa procedura lokalizowania stanowisk archeologicznych opiera się o fragmenty naczyń ceramicznych czy innych zabytków, które odkryto na powierzchni ziemi. Proces ten dobrze sprawdza się np., na polach ornych, ale w lasach sytuacja jest skomplikowana. Najprostszym sposobem jest wyszukiwanie form terenowych, ale aż do chwili upowszechnienia się technologii ALS, czyli lotniczego skanowania laserowego (wykorzystywany także w ramach ISOK) nie byłoby to możliwe, ponieważ skaning umożliwia „usunięcie” drzew z uzyskanego obrazu i wizualizowanie jedynie ukształtowania terenu, co w archeologicznym rozpoznaniu było kamieniem milowym. Po analizie danych zostały przez archeologów wytypowane w terenie miejsca, które rokowały, że są konstrukcjami megalitycznymi. Przy lokalizowaniu znanych konstrukcji system ten okazał się skuteczny, a dzięki niemu udało się też odkryć te, które nigdzie nie figurowały. Matuszewska twierdzi, że najciekawszy jest rejon Dolic, gdzie wytypowano kilkanaście potencjalnych grobowców megalitycznych, a wyniku weryfikacji terenowej bezspornie archeolodzy stwierdzili obecność 18 takich grobowców typu kujawskiego, a liczba ta jest  znacznie wyższa od tych znanych z literatury. Zlokalizowano je także Lesie Skrońskim niedaleko Kołobrzegu, w rejonie Płoszowa – tutaj archeolodzy wybrali się w teren, gdzie potwierdzili swoje przypuszczenia. Odkrycia te zostały dokonane dzięki numerycznemu modelowi terenu (NMT; trójwymiarowe odwzorowanie terenu), a resztę w oparciu o ALS. Według Matuszewskiej potencjał tej metody jest ogromny, gdyż pozwoliła na dokładne zlokalizowanie znanych wcześniej obiektów megalitycznych i zupełnie nieznanych wcześniej grobowców. Możliwa jest też weryfikacja terenowa wszystkich zachowanych obiektów, nawet w niewielkim stopniu i dzięki niej udało się zadokumentować oraz określić stopień zniszczenia. Jest to istotne ze względu na aspekt ochrony konserwatorskiej leśnych obszarów, a zwłaszcza zabytków z własną formą krajobrazową. Na terenie Polski konstrukcje megalityczne zachowały się wyłącznie na terenach leśnych, bowiem uniknęły zniszczenia pod wpływem działalności rolniczej. Na najbardziej znane „polskie piramidy” można się natknąć w Sarnowie i Wietrzychowicach – po badaniach archeologicznych zrekonstruowano ich dawny kształt. Wszystkie tego typu konstrukcje wpisują się w ogólnoeuropejski trend wznoszenia od V do III tysiąclecia p.n.e. wielkich budowli megalitycznych, z których najsłynniejsze jest brytyjskie Stonehenge.

Źródło: naukawpolsce.pap.pl

Fot.:Grobowiec nr 2 w rezerwacie archeologicznym w Wietrzychowicach. Fot. Wikipedia commons.

Agata Śródkowska

Leave a Comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

*